{"id":860,"date":"2013-02-07T15:41:45","date_gmt":"2013-02-07T15:41:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.horticum.is\/?p=860"},"modified":"2013-02-08T09:47:19","modified_gmt":"2013-02-08T09:47:19","slug":"sumarblom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/horticum.is\/?p=860","title":{"rendered":"Sumarbl\u00f3m"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Sumarbl\u00f3m<\/strong><\/h2>\n<p>H\u00e6gt er a\u00f0 s\u00e1 fyrir og r\u00e6kta s\u00edn eigin sumarbl\u00f3m ef einhver a\u00f0sta\u00f0a er fyrir hendi \u00ed gar\u00f0inum og \u00e1 heimilinu. Sumarbl\u00f3m eru ein\u00e6rar pl\u00f6ntur sem eiga \u00fea\u00f0 sameiginlegt a\u00f0 gefa miki\u00f0 af s\u00e9r \u00feann stutta t\u00edma sem \u00feau lifa. Standa sum \u00feeirra \u00ed miklum bl\u00f3ma drj\u00fagan hluta sumarsins. Sumarbl\u00f3m eru n\u00e6r alltaf forr\u00e6ktu\u00f0 inni, seinnipart vetrar og fram \u00e1 sumar, en s\u00ed\u00f0an planta\u00f0 \u00fat \u00ed be\u00f0 \u00feegar hl\u00fdna tekur. \u00c1 s\u00f3lr\u00edkum og skj\u00f3lg\u00f3\u00f0um st\u00f6\u00f0um \u00fer\u00edfast sumarbl\u00f3m yfirleitt best en a\u00f0rir sta\u00f0ir koma einnig til greina ef um har\u00f0ger\u00f0a tegund er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 kaupa r\u00e6kta\u00f0ar sumarbl\u00f3mapl\u00f6ntur, \u00feegar kemur fram \u00e1 sumar, en \u00fea\u00f0 er l\u00edka skemmtilegt a\u00f0 geta r\u00e6kta\u00f0 s\u00edn eigin sumarbl\u00f3m og fylgjast me\u00f0 sm\u00e1pl\u00f6ntunum vaxa upp af fr\u00e6i.\u00a0 \u00dea\u00f0 kostar heldur ekki miki\u00f0 \u00fear sem r\u00e6kta m\u00e1 fj\u00f6lm\u00f6rg bl\u00f3m upp af einu fr\u00e6br\u00e9fi. H\u00e9r eru einfaldar lei\u00f0beiningar um sumarbl\u00f3mar\u00e6ktunina sj\u00e1lfa, \u00fatpl\u00f6ntun og\u00a0 samsetningu \u00ed be\u00f0.<\/p>\n<p><strong>Forr\u00e6ktun<\/strong><\/p>\n<p>\u00c1 su\u00f0l\u00e6gari sl\u00f3\u00f0um er flestum sumarbl\u00f3mum einfaldlega s\u00e1\u00f0 beint \u00fat \u00ed be\u00f0 \u00fear sem \u00feau vaxa og dafna \u00fea\u00f0 sumari\u00f0. H\u00e9rlendis n\u00e1 sumarbl\u00f3m ekki a\u00f0 bl\u00f3mgast fyrr en mj\u00f6g seint ef \u00feeim er s\u00e1\u00f0 beint \u00fat \u00ed be\u00f0. \u00dev\u00ed er nau\u00f0synlegt a\u00f0 forr\u00e6kta sumarbl\u00f3min. Heimilisglugginn er a\u00f0al ,,gr\u00f3\u00f0urh\u00fasi\u00f0\u201c \u00e1 flestum heimilum og vel h\u00e6gt a\u00f0 n\u00fdta s\u00e9r hann til s\u00e1ningar og forr\u00e6ktunar. Loftraki inni er l\u00e1gur og hiti h\u00e1r en vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 pl\u00f6nturnar ver\u00f0i teyg\u00f0ar og linar. \u00cd glugganum geta pl\u00f6nturnar \u00fev\u00ed a\u00f0eins veri\u00f0 \u00ed frekar skamman t\u00edma og \u00fev\u00ed fyrr sem h\u00e6gt er a\u00f0 koma \u00feeim \u00ed gr\u00f3\u00f0ursk\u00fdli e\u00f0a vermireiti, \u00fev\u00ed betra.\u00a0Vi\u00f0 bestu a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00fe.e.a.s. \u00ed gr\u00f3\u00f0urh\u00fasi og s\u00ed\u00f0ar \u00ed gr\u00f3\u00f0ursk\u00fdli e\u00f0a vermireit m\u00e1 n\u00e1 fram \u00fer\u00f3ttmiklum sumarbl\u00f3mum.<\/p>\n<p><strong>Sumarbl\u00f3mafr\u00e6<\/strong><\/p>\n<p>Sumarbl\u00f3mafr\u00e6 f\u00e1st \u00ed neytendaumb\u00fa\u00f0um og eru yfirleitt g\u00f3\u00f0ar og myndr\u00e6nar lei\u00f0beiningar \u00e1 \u00feeim. Lei\u00f0beiningarnar eru mi\u00f0a\u00f0ar vi\u00f0 s\u00e1ningu beint \u00fat \u00ed be\u00f0 erlendis, vi\u00f0 a\u00f0rar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur en h\u00e9r eru. \u00deumalfingurregla g\u00e6ti veri\u00f0 a\u00f0 fl\u00fdta s\u00e1ningu um 6-8 vikur fr\u00e1 \u00fev\u00ed sem tilgreint er \u00e1 umb\u00fa\u00f0um . Fr\u00e6in eru \u00ed loftt\u00e6mdum poka, \u00ed n\u00e6gjanlegu magni til r\u00e6ktunar \u00ed venjulegan gar\u00f0.<\/p>\n<p>G\u00e6\u00f0i fr\u00e6sins felast m.a. \u00ed arfhreinleika \u00feeirra og sp\u00edrunarh\u00e6fni. Fr\u00e6pakningar merktar F1 er best a\u00f0 kaupa \u00fear sem upp af \u00fev\u00ed fr\u00e6i vaxa kraftmiklar pl\u00f6ntur me\u00f0 hreinum lit auk \u00feess sem sp\u00edrunarpr\u00f3sentan er mj\u00f6g h\u00e1, oft um og yfir 95% sem sp\u00edrar. G\u00e6ta \u00fearf a\u00f0 framlei\u00f0sludagsetningu pakkans og velja \u00e1vallt ferskt fr\u00e6, \u00e6tla\u00f0 til s\u00e1ningar \u00fea\u00f0 \u00e1ri\u00f0.<\/p>\n<p><strong>Hven\u00e6r er r\u00e9tti t\u00edminn til s\u00e1ningar?<\/strong><\/p>\n<p>A\u00f0st\u00e6\u00f0ur til r\u00e6ktunar og tegundir bl\u00f3ma sem \u00e1 a\u00f0 r\u00e6kta, r\u00e1\u00f0a mestu um t\u00edmasetningu s\u00e1ningar. Fr\u00e6\u00farvali\u00f0 er gr\u00ed\u00f0armiki\u00f0 og tegundir \u00feurfa mislangan r\u00e6ktunart\u00edma. T\u00edmi s\u00e1ningar sumarbl\u00f3ma er almennt fr\u00e1 byrjun febr\u00faar og fram \u00ed mi\u00f0jan apr\u00edl. Seinsprottnar tegundir eins og Stj\u00fapur \u00feurfa forr\u00e6ktun \u00ed um 3\u00a0m\u00e1nu\u00f0i \u00e1\u00f0ur en til \u00fatpl\u00f6ntunar kemur \u00ed byrjun j\u00fan\u00ed.<\/p>\n<p><strong>Hvernig fer forr\u00e6ktun fram?<\/strong><\/p>\n<p>Forr\u00e6ktun sumarbl\u00f3ma m\u00e1 best l\u00fdsa \u00e1 eftirfarandi h\u00e1tt:<\/p>\n<p><strong>1.<\/strong> <strong>S\u00e1ning og sp\u00edrun<\/strong><\/p>\n<p>S\u00e1\u00f0 er \u00ed r\u00e6ktunarbakka sem fylltur er upp me\u00f0 s\u00e1ningarmold \u00fe.e.a.s. n\u00e6ringarsnau\u00f0a hv\u00edtmosamold (Sphagnum). Moldinni er \u00fer\u00fdst l\u00e9tt ni\u00f0ur me\u00f0 pl\u00f6tu sem passar ofan \u00ed bakkann. V\u00f6kva\u00f0 er l\u00edtillega yfir og l\u00e1ti\u00f0 setjast \u00ed bakkanum \u00e1\u00f0ur en s\u00e1ningin hefst. Fr\u00e6inu er dreift jafnt yfir moldina og \u00feaki\u00f0 me\u00f0 \u00feunnu lagi af f\u00ednger\u00f0um sandi t.d. p\u00fassningasandi, nema um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a mj\u00f6g sm\u00e1tt fr\u00e6. Til a\u00f0 halda raka- og hitastigi \u00e1kj\u00f3sanlegu er nau\u00f0synlegt a\u00f0 leggja gler e\u00f0a plast yfir yfir bakkann. Sumir bakkar eru f\u00e1anlegir me\u00f0 gl\u00e6ru plastloki sem hentar vel. G\u00e6ta \u00fearf a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lofti \u00f6rl\u00edti\u00f0 um yfirbor\u00f0i\u00f0 um g\u00f6t e\u00f0a rifur. Of l\u00edtil e\u00f0a engin loftun getur leitt til sveppasj\u00fakd\u00f3ma og skemmt fr\u00e6 e\u00f0a pl\u00f6ntur. G\u00e6ta ver\u00f0ur a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 bakkinn standi ekki \u00ed sterku s\u00f3larlj\u00f3si me\u00f0an sp\u00edrun fer fram. \u00c1 \u00feessu stigi r\u00e6ktunarinnar er enginn \u00e1bur\u00f0ur nota\u00f0ur, n\u00e6ringin sem til \u00fearf er geymd \u00ed fr\u00e6inu.<\/p>\n<p>Yfirleitt sp\u00edrar fr\u00e6i\u00f0 \u00e1 sk\u00f6mmum t\u00edma vi\u00f0 \u00feessar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, st\u00f6ngull og fyrstu bl\u00f6\u00f0in (k\u00edmbl\u00f6\u00f0in) myndast.<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong> <strong>Dreifsetning (priklun) e\u00f0a pottun<\/strong><\/p>\n<p>Oftar en ekki eru pl\u00f6nturnar \u00fe\u00e9tt \u00ed s\u00e1\u00f0bakkanum \u00fe\u00f3tt s\u00e1\u00f0 hafi veri\u00f0 eins jafnt og h\u00e6gt er. Til a\u00f0 gefa \u00feeim meira vaxtarr\u00fdmi og auka r\u00f3tarv\u00f6xt er nau\u00f0synlegt a\u00f0 dreifsetja \u00fdmist \u00ed bakka e\u00f0a \u00ed potta og \u00ed lei\u00f0inni er h\u00e6gt a\u00f0 velja \u00far hraustustu pl\u00f6nturnar. \u00deetta er einnig kalla\u00f0 a\u00f0 prikla. N\u00e6gjanlegt er a\u00f0 hafa 5 cm bil milli plantna \u00ed bakka. Svipa\u00f0 vaxtarr\u00fdmi er fyrir eina pl\u00f6ntu \u00ed potti sem er 10 cm \u00ed \u00feverm\u00e1l. Jar\u00f0vegurinn sem nota\u00f0ur er \u00ed bakka og potta er blanda hv\u00edtmosamoldar (Sphagnum) og f\u00edns sands e\u00f0a vikurs en einnig m\u00e1 nota m\u00f3mold \u00ed sta\u00f0 hv\u00edtmosamoldarinnar.<\/p>\n<p>\u00feegar anna\u00f0 bla\u00f0pari\u00f0, \u00e1 eftir k\u00edmbl\u00f6\u00f0unum, er fari\u00f0 a\u00f0 myndast er t\u00edmi kominn til a\u00f0 dreifsetja. Gott er a\u00f0 gera holur me\u00f0 priklpinna e\u00f0a sverum penna \u00fear sem planta \u00e1 a\u00f0 n\u00fdju. Pl\u00f6nturnar eru losa\u00f0ar varlega \u00ed sundur, \u00feeim stungi\u00f0 ni\u00f0ur og jar\u00f0vegi \u00fer\u00fdst \u00fe\u00e9ttingsfast a\u00f0 r\u00f3tarh\u00e1lsi.<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong> <strong>R\u00e6ktun og a\u00f0l\u00f6gun<\/strong><\/p>\n<p>\u00deegar pl\u00f6nturnar hafa jafna\u00f0 sig eftir dreifpl\u00f6ntun hefst n\u00fdtt skei\u00f0 \u00ed r\u00e6ktun bl\u00f3manna og flj\u00f3tlega \u00fearf a\u00f0 hefja a\u00f0l\u00f6gun a\u00f0 kaldari a\u00f0st\u00e6\u00f0um og meiri n\u00e6\u00f0ingi. \u00deetta er einnig kalla\u00f0 her\u00f0ing. Pl\u00f6nturnar eru settar \u00fat t.d. \u00ed vermireit en \u00fe\u00e1 er h\u00e6gt a\u00f0 kaupa e\u00f0a sm\u00ed\u00f0a \u00e1 sta\u00f0num.<\/p>\n<p>Sumarbl\u00f3m eru kr\u00f6fuh\u00f6r\u00f0 \u00e1 n\u00e6ringu og best reynist a\u00f0 nota \u00e1bur\u00f0 \u00ed v\u00f6kvaformi \u00fe.e. leystan upp \u00ed vatni. H\u00e6gt er a\u00f0 nota hvort sem er l\u00edfr\u00e6nan \u00e1bur\u00f0 e\u00f0a tilb\u00fainn \u00e1bur\u00f0. V\u00f6kva skal \u00ed jar\u00f0veginn sj\u00e1lfan en ekki yfir pl\u00f6nturnar, \u00feannig a\u00f0 jar\u00f0vegur blotni en g\u00e6tilega \u00feannig a\u00f0 pl\u00f6nturnar skemmist ekki undan \u00feunganum. Jar\u00f0vegur m\u00e1 gjarnan \u00feorna \u00e1 milli skipta en alls ekki \u00feannig a\u00f0 pl\u00f6nturnar l\u00ed\u00f0i skort og hengi haus.<\/p>\n<p>Vermireitur \u00fearf a\u00f0 standa \u00fear sem h\u00e6filegrar birtu g\u00e6tir t.d. vestan megin vi\u00f0 h\u00fas en ekki \u00ed h\u00e1-su\u00f0ur. \u00deegar hitnar \u00ed ve\u00f0ri yfir h\u00e1daginn \u00fearf a\u00f0 opna rifu \u00e1 vermireitnum til a\u00f0 k\u00e6la bl\u00f3min eins og kostur er. Hitastig m\u00e1 fara l\u00e1gt ni\u00f0ur en aldrei m\u00e1 frysta \u00ed reitnum \u00fear sem \u00fea\u00f0 gerir \u00fataf vi\u00f0 vi\u00f0kv\u00e6m bl\u00f3min. \u00c6skilegt hitastig er 8-15\u00b0C og gott a\u00f0 hafa gr\u00f3\u00f0urh\u00fasahitam\u00e6li \u00ed reitnum, sem s\u00fdnir h\u00e6sta og l\u00e6gsta hitastig, til a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 sveiflum. Eftir \u00fev\u00ed sem l\u00ed\u00f0ur a\u00f0 sumri ver\u00f0ur opnunin meiri og \u00feegar n\u00e6turfrostum linnir er \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 opna vermreitinn alveg.<\/p>\n<p>Lokaa\u00f0ger\u00f0in \u00ed r\u00e6ktun og a\u00f0l\u00f6gun sumarbl\u00f3ma er \u00fatpl\u00f6ntun \u00ed be\u00f0 en \u00ed nokkra daga eftir \u00fatpl\u00f6ntun eru \u00feau vi\u00f0kv\u00e6m fyrir kulda og vindum \u00e1samt \u00feurrki. Vegna kulda\u00e1hrifa og trekks ver\u00f0a bl\u00f6\u00f0 plantnanna gjarnan bl\u00e1 e\u00f0a fj\u00f3lubl\u00e1 og l\u00edta \u00fe\u00e1 illa \u00fat. Tveimur vikum fyrir \u00e1\u00e6tla\u00f0an \u00fatpl\u00f6ntunart\u00edma \u00ed be\u00f0 \u00fearf \u00fevi a\u00f0 g\u00e6ta s\u00e9rstaklega a\u00f0 \u00e1bur\u00f0argj\u00f6finni. \u00c1bur\u00f0urinn sem \u00fe\u00e1 er nota\u00f0ur \u00fearf a\u00f0 innihalda frekar h\u00e1tt hlutfall af kal\u00ed en l\u00e1gt hlutfall k\u00f6fnunarefnis, sem her\u00f0ir r\u00f3tarkerfi og eflir \u00fer\u00f3tt plantnanna til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar.<\/p>\n<p><strong>Be\u00f0in undirb\u00fain<\/strong><\/p>\n<p>Jar\u00f0vinnsla er ekki \u00f3svipu\u00f0 \u00fev\u00ed sem gerist \u00feegar r\u00e6kta \u00e1 matjurtir. Sk\u00f6mmu \u00e1\u00f0ur en \u00fatpl\u00f6ntun \u00e1 a\u00f0 hefjast er \u00e6skilegt a\u00f0 losa um jar\u00f0veginn og gera jar\u00f0vegsb\u00e6tur \u00fear sem sumarbl\u00f3m \u00fer\u00edfast best \u00ed lausum og loftr\u00edkum jar\u00f0vegi og eru mj\u00f6g krefjandi \u00e1 n\u00e6ringu. \u00dea\u00f0 hefur \u00e1vallt reynst vel a\u00f0 byggja sumarbl\u00f3mabe\u00f0 upp \u00feannig a\u00f0 \u00feau standi vel upp fyrir yfirbor\u00f0i\u00f0 sem \u00ed kringum \u00feau er og halli helst \u00f6rl\u00edti\u00f0 ef h\u00e6gt er. Varmi helst meiri \u00ed be\u00f0unum s\u00e9u \u00feau formu\u00f0 \u00feannig en \u00fea\u00f0 hentar sumarbl\u00f3munum vel. Leggja m\u00e1 \u00fat nokkurra sentimetra lag af h\u00fasd\u00fdra\u00e1bur\u00f0i e\u00f0a moltu yfir be\u00f0in \u00e1\u00f0ur en jar\u00f0vegst\u00e6tt er og leggja s\u00ed\u00f0an \u00fat 5-7 cm lag af moltu ofan \u00e1 a\u00f0 t\u00e6tingu lokinni.Vi\u00f0 \u00fatpl\u00f6ntun blandast molta me\u00f0 moldinni.<\/p>\n<p><strong>Sta\u00f0setning sumarbl\u00f3ma og \u00fatpl\u00f6ntun <\/strong><\/p>\n<p>\u00dear sem sumarbl\u00f3m \u00fer\u00edfast best \u00ed s\u00f3l og skj\u00f3li fyrir n\u00e6\u00f0ingi \u00fearf a\u00f0 sta\u00f0setja be\u00f0in mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fe\u00e6r forsendur. Vi\u00f0 a\u00f0rar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur er nau\u00f0synlegt a\u00f0 velja har\u00f0ger\u00f0ar tegundir \u00ed sta\u00f0 vi\u00f0kv\u00e6mari. Einnig getur veri\u00f0 r\u00e1\u00f0 a\u00f0 planta \u00feeim \u00fe\u00e9ttar en venjulega er gert \u00fev\u00ed \u00feannig f\u00e1 \u00fe\u00e6r skj\u00f3l af hvorri annarri.<\/p>\n<p>\u00datpl\u00f6ntun sumarbl\u00f3ma er ekki fr\u00e1brug\u00f0in annarri \u00fatpl\u00f6ntun.\u00a0 \u00c1\u00f0ur en hafist er handa \u00fearf a\u00f0 v\u00f6kva pl\u00f6nturnar vel og eins fyrirhuga\u00f0 be\u00f0, \u00feannig a\u00f0 n\u00e6gur raki s\u00e9 fyrir hendi. \u00deannig \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa v\u00f6kvun strax eftir \u00fatpl\u00f6ntun en \u00fe\u00e1 eru pl\u00f6nturnar vi\u00f0kv\u00e6mar og leggjast ni\u00f0ur af vatninu. Hola er ger\u00f0 me\u00f0 pl\u00f6ntusk\u00f3flu \u00ed be\u00f0i\u00f0, plantan tekin upp \u00far bakka e\u00f0a potti og komi\u00f0 fyrir \u00ed holunni. Fylla \u00e1 a\u00f0 og \u00fer\u00fdsta vel a\u00f0 pl\u00f6ntunni \u00feannig a\u00f0 h\u00fan sitji r\u00e9tt. Moldin \u00e1 a\u00f0 n\u00e1 l\u00edti\u00f0 eitt ofar \u00e1 st\u00f6ngulinn en h\u00fan ger\u00f0i \u00ed \u00edl\u00e1tinu. Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 pl\u00f6nturnar komist flj\u00f3tt \u00ed be\u00f0i\u00f0 og \u00e1n \u00feess a\u00f0 s\u00f3l sk\u00edni \u00e1 r\u00e6tur.<\/p>\n<p>Ef mynda \u00e1 einhverskonar mynstur me\u00f0 bl\u00f3munum er ekki \u00far vegi a\u00f0 nota sn\u00faru sem hj\u00e1lparl\u00ednu e\u00f0a f\u00f6tu, ef mynda \u00e1 hringform. Gott er a\u00f0 saga ni\u00f0ur\u00a0 7 cm sp\u00fdtukubb til a\u00f0 m\u00e6la millibil plantna, en \u00fea\u00f0 er heppileg fjarl\u00e6g\u00f0 (fr\u00e1 stilk \u00ed stilk).<\/p>\n<p><strong>Ni\u00f0urr\u00f6\u00f0un \u00ed be\u00f0, ker e\u00f0a potta<\/strong><\/p>\n<p>Smekkur hvers og eins r\u00e6\u00f0ur miklu um r\u00f6\u00f0un sumarbl\u00f3ma \u00fat \u00ed be\u00f0in. G\u00e6ta \u00fearf \u00feess a\u00f0 blanda ekki alltof m\u00f6rgum litum saman heldur reyna a\u00f0 velja fallega litat\u00f3na saman. \u00c1\u00f0ur en fr\u00e6 er vali\u00f0 e\u00f0a pl\u00f6ntur keyptar er gott r\u00e1\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a myndir af \u00feeim t.d. \u00e1 vefnum og gera s\u00e9r grein fyrir bl\u00f3mlit og h\u00e6\u00f0. H\u00e6\u00f0 plantna \u00ed be\u00f0um \u00e1 a\u00f0 fara l\u00e6kkandi eftir sem utar dregur \u00ed be\u00f0unum. Me\u00f0 h\u00e6\u00f0 plantna er \u00e1tt vi\u00f0 h\u00e6\u00f0 sumarbl\u00f3maplantnanna sj\u00e1lfra en ekki bara bl\u00f3mstilka, sem geta or\u00f0i\u00f0 all h\u00e1ir \u00fe\u00f3tt plantnan s\u00e9 l\u00e1gvaxin.<\/p>\n<p>Langflestar tegundir henta \u00ed be\u00f0 sem eru \u00ed skj\u00f3li og birtu. F\u00e6rri tegundir henta undir annan gr\u00f3\u00f0ur s.s. runna \u00fear sem birta er af skornum skammti auk \u00feess sem bl\u00f3mgun getur or\u00f0i\u00f0 r\u00fdr. Nokkrum tegundum hentar a\u00f0 sl\u00fata fram yfir br\u00fanir veggja e\u00f0a kerja og enn a\u00f0rar eru g\u00f3\u00f0ar hengipl\u00f6ntur sem henta \u00fev\u00ed mj\u00f6g vel \u00ed ker e\u00f0a hengipotta.<\/p>\n<p><strong>Hven\u00e6r er r\u00e9tti t\u00edminn til \u00fatpl\u00f6ntunar?<\/strong> <strong><\/strong><\/p>\n<p>Venja hefur skapast a\u00f0 b\u00fai\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 planta bl\u00f3munum \u00fat fyrir 17. j\u00fan\u00ed en hefja m\u00e1 \u00fatpl\u00f6ntun fr\u00e1 20. ma\u00ed ef ve\u00f0ur leyfir og h\u00e6tta \u00e1 n\u00e6turfrosti er li\u00f0in hj\u00e1.<\/p>\n<p><strong>Umhir\u00f0a \u00e1 vaxtart\u00edma<\/strong><\/p>\n<p>Ef jar\u00f0vegur er nokku\u00f0 laus vi\u00f0 illgresi, be\u00f0in eru vel ger\u00f0 og \u00fe\u00e9tt planta\u00f0 \u00ed \u00feau \u00e6tti umhir\u00f0an ekki a\u00f0 vera mikil. Ekki er r\u00e1\u00f0legt a\u00f0 vera miki\u00f0 a\u00f0 kl\u00f3ra \u00ed yfirbor\u00f0 be\u00f0a nema \u00fe\u00e1 \u00ed ja\u00f0rana heldur reyta me\u00f0 h\u00f6ndunum allt sj\u00e1anlegt illgresi.\u00a0 Yfirlag \u00far f\u00ednum sandi t.d. p\u00fassningasandi hentar mj\u00f6g vel \u00ed sumarbl\u00f3mabe\u00f0 en me\u00f0 \u00fev\u00ed er illgresi haldi\u00f0 \u00ed skefjum og mun minni sveiflur ver\u00f0a \u00ed hita- og rakastigi jar\u00f0vegsins. Jafna \u00fearf yfirbor\u00f0i\u00f0 vel og leggja sandinn \u00fat \u00ed 2-3 cm lagi.\u00a0 \u00cd venjulegu \u00e1rfer\u00f0i \u00fearf a\u00f0 passa vel upp \u00e1 v\u00f6kvun\u00a0 og einnig er nau\u00f0synlegt a\u00f0 v\u00f6kva me\u00f0 \u00e1bur\u00f0arbl\u00f6ndu nokkrum sinnum yfir sumari\u00f0 t.d. me\u00f0 Maxicrop \u00feang\u00e1bur\u00f0i e\u00f0a \u00f6\u00f0rum \u00e1bur\u00f0i \u00e6tlu\u00f0um sumarbl\u00f3mum. \u00c1vallt gildir s\u00fa regla a\u00f0 v\u00f6kva ekki yfir sumarbl\u00f3min heldur \u00fearf a\u00f0 beina vatninu \u00ed be\u00f0in m\u00f0 g\u00f3\u00f0um dreifist\u00fat. Yfirv\u00f6kvun getur ska\u00f0a\u00f0 bl\u00f3min og \u00feau ver\u00f0a illa \u00fatl\u00edtandi.<\/p>\n<p><strong>Vetrarsk\u00fdling jar\u00f0vegs<\/strong><br \/>\nA\u00f0 hausti er r\u00e1\u00f0legt a\u00f0 leggja yfir be\u00f0in s\u00ed\u00f0ustu sl\u00e6gjuna af grasblettinum \u00ed nokku\u00f0 \u00feykku lagi t.d. 10-15 cm og einnig greinar ef einhverjar eru. \u00deannig m\u00e1 hindra a\u00f0 jar\u00f0vegsbygging fari \u00far skor\u00f0um og a\u00f0 n\u00e6ringarefni skolist \u00ed burtu.<\/p>\n<p><strong>Be\u00f0 fyrir lauka og sumarbl\u00f3m<\/strong><br \/>\nSni\u00f0ugt getur veri\u00f0 a\u00f0 n\u00fdta be\u00f0in fyrir b\u00e6\u00f0i lauka og sumarbl\u00f3m en \u00fe\u00e1 er undirb\u00faningi a\u00f0eins \u00f6\u00f0ruv\u00edsi fari\u00f0. Be\u00f0in eru bygg\u00f0 upp a\u00f0 hausti \u00e1n jar\u00f0vegst\u00e6tingar. Laukum er stungi\u00f0 ni\u00f0ur og gott er a\u00f0 setja p\u00fassningasand me\u00f0 hverjum lauk til a\u00f0 minnka raka sem liggur \u00fe\u00e9tt a\u00f0. Yfir laukana m\u00e1 s\u00ed\u00f0an setja nokkurra cm lag af moltu til sk\u00fdlingar. Hentugast er a\u00f0 nota snemmbl\u00f3mstrandi lauka sem eru afbl\u00f3mstra\u00f0ir \u00feegar kemur a\u00f0 sumarbl\u00f3mat\u00edmanum. Laukarnir eru teknir upp og geymdir til haustsins t.d. \u00ed kassa me\u00f0 sandi. Jar\u00f0vinnsla getur svo hafist eins og \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0 l\u00fdst.<\/p>\n<p><strong>Algengar tegundir<\/strong><\/p>\n<p>Fj\u00f6ldi hentugra tegunda sumarbl\u00f3ma er mikill og reynsla kominn \u00e1 fj\u00f6lmargar \u00feeirra. N\u00fdjar tegundir eru reyndar h\u00e9rlendis \u00e1 hverju \u00e1ri og gaman a\u00f0 reyna fyrir s\u00e9r me\u00f0 r\u00e6ktun \u00feeirra e\u00f0a kaupa r\u00e6kta\u00f0ar pl\u00f6ntur og sj\u00e1 hvernig \u00fe\u00e6r koma \u00fat. Gar\u00f0pl\u00f6ntust\u00f6\u00f0var og grasagar\u00f0ar gefa \u00fat \u00edtarlega lista yfir sumarbl\u00f3m. H\u00e9r eru sett fram \u00f6rl\u00edtil d\u00e6mi um tegundaval.<\/p>\n<p><strong>Tegundir \u00ed be\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>Sem d\u00e6mi m\u00e6tti \u00edmynda s\u00e9r l\u00edti\u00f0 be\u00f0 upp vi\u00f0 h\u00fasvegg og velja eina til tv\u00e6r tegundir \u00far upptalningunni h\u00e9r a\u00f0 ne\u00f0an til a\u00f0 planta be\u00f0i\u00f0.<\/p>\n<p>&#8211; Ysta r\u00f6\u00f0\/ra\u00f0ir: Skrautn\u00e1l, Bl\u00e1hno\u00f0a, Silfurkambur, H\u00e1degisbl\u00f3m, Br\u00fa\u00f0arauga<\/p>\n<p>&#8211; Mi\u00f0ju r\u00f6\u00f0\/ra\u00f0ir: Stj\u00fapur, Sn\u00e6kragi, Flauelsbl\u00f3m, Vinabl\u00f3m, Fi\u00f0rildabl\u00f3m<\/p>\n<p>&#8211; Innsta r\u00f6\u00f0\/ra\u00f0ir: S\u00f3lbo\u00f0i, J\u00e1rnjurt, Lj\u00f3nsmunni, \u00deorskagin, Kl\u00e6\u00f0isbl\u00f3m<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sumarbl\u00f3m H\u00e6gt er a\u00f0 s\u00e1 fyrir og r\u00e6kta s\u00edn eigin sumarbl\u00f3m ef einhver a\u00f0sta\u00f0a er fyrir hendi \u00ed gar\u00f0inum og \u00e1 heimilinu. Sumarbl\u00f3m eru ein\u00e6rar pl\u00f6ntur sem eiga \u00fea\u00f0 sameiginlegt a\u00f0 gefa miki\u00f0 af s\u00e9r \u00feann stutta t\u00edma sem \u00feau lifa. Standa sum \u00feeirra \u00ed miklum bl\u00f3ma drj\u00fagan hluta sumarsins. Sumarbl\u00f3m eru n\u00e6r alltaf forr\u00e6ktu\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[24,47],"tags":[85],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860"}],"collection":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=860"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1276,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860\/revisions\/1276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}