{"id":543,"date":"2011-03-30T21:28:16","date_gmt":"2011-03-30T21:28:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.horticum.is\/?p=543"},"modified":"2011-03-31T11:39:40","modified_gmt":"2011-03-31T11:39:40","slug":"um-me%c3%b0fer%c3%b0-trjagro%c3%b0urs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/horticum.is\/?p=543","title":{"rendered":"Um me\u00f0fer\u00f0 trj\u00e1gr\u00f3\u00f0urs"},"content":{"rendered":"<p>Vi\u00f0 \u00cdslendingar h\u00f6fum til margra \u00e1ra haft nokkra minnim\u00e1ttarkennd var\u00f0andi h\u00e6\u00f0 trj\u00e1gr\u00f3\u00f0urs, \u00fe.e. tr\u00e9 \u00feykja frekar l\u00e1gvaxin \u00e1 \u00cdslandi, s\u00e9rstaklega \u00ed erlendum samanbur\u00f0i. Einnig hefur tegundaval veri\u00f0 fremur f\u00e1breytt og almennt tali\u00f0 a\u00f0 a\u00f0eins h\u00f6r\u00f0ustu jaxlarnir \u00e6ttu m\u00f6guleika \u00e1 a\u00f0 draga fram l\u00edfi\u00f0 vi\u00f0 svo erfi\u00f0ar ve\u00f0urfarslegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur sem h\u00e9r r\u00edkja.<\/p>\n<p>Innfluttar trj\u00e1tegundir fr\u00e1 nor\u00f0urhjara jar\u00f0arinnar hafa veri\u00f0 vins\u00e6lar til uppgr\u00e6\u00f0slu og skj\u00f3lmyndunar, m.a. aspir, lerki og greni. \u00deessar tegundir hafa margar hverjar vaxi\u00f0 vel, sumar n\u00e1\u00f0 umtalsver\u00f0ri h\u00e6\u00f0 (15-20 m) og mynda \u00feannig gott skj\u00f3l okkur til mikillar gle\u00f0i og gagns. \u00cd skj\u00f3li \u00feessara trj\u00e1a hafa a\u00f0rar \u201en\u00fdjar\u201c tegundir trj\u00e1a, sem \u00e1\u00f0ur var tali\u00f0 \u00fatliloka\u00f0 a\u00f0 \u00ferifust vi\u00f0 okkar erfi\u00f0u a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, vaxi\u00f0 upp og komi\u00f0 okkur skemmtilega \u00e1 \u00f3vart.<\/p>\n<p>Samhli\u00f0a ofangreindu hefur h\u00e6kkun trj\u00e1a valdi\u00f0 sker\u00f0ingu \u00e1 \u00fats\u00fdni, r\u00fdmi og s\u00f3larlj\u00f3si \u00ed g\u00f6r\u00f0um. Fremst \u00ed flokki \u00feeirra trj\u00e1a sem valda sl\u00edkri sker\u00f0ingu eru hinar afar har\u00f0ger\u00f0u alaskaaspir. \u00dea\u00f0 er \u00f3umdeilt a\u00f0 vaxtahra\u00f0i \u00feeirra er mikill, r\u00f3tarkerfi\u00f0 st\u00f3rt og pl\u00e1ss\u00fe\u00f6rfin oft mikil. Fram hafa komi\u00f0 \u00fdmsar s\u00f6gusagnir um \u00e1gengni og l\u00edfs\u00feol aspa, margar st\u00f3rlega \u00fdktar. Algengur misskilningur var\u00f0ar l\u00e6kkun \u00e1 h\u00e6\u00f0 aspa og kallast af fagm\u00f6nnum \u201ekollun\u201c. Reyndar er kollun ekki a\u00f0eins bundin vi\u00f0 aspir heldur n\u00e6r til allra h\u00e1vaxinna trj\u00e1tegunda sem vaxa \u00e1 \u00cdslandi. Misskilningur margra er f\u00f3lginn \u00ed \u00feeirri tr\u00fa a\u00f0 tr\u00e9\u00f0 sem kollunin er framkv\u00e6md \u00e1 muni lifa a\u00f0ger\u00f0ina af. Einnig er algengt a\u00f0 verktakar, flestir \u00f3fagl\u00e6r\u00f0ir, r\u00e1\u00f0leggi gar\u00f0eigendum a\u00f0 taka ofan af trj\u00e1m efstu metrana, en gleyma a\u00f0 nefna e\u00f0a einfaldlega vita ekki a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0in veldur \u00ed <span style=\"text-decoration: underline;\">\u00f6llum<\/span> tilfellum dau\u00f0a tr\u00e9sins, \u00f3h\u00e1\u00f0 tegund.<\/p>\n<p>\u00d6ll s\u00e1r sem myndast \u00e1 trj\u00e1m valda h\u00e6ttu \u00e1 sj\u00fakd\u00f3mum og van\u00ferifum, m.a. roti. \u00dear af lei\u00f0andi reyna tr\u00e9 \u00ed \u00f6llum tilfellum a\u00f0 loka s\u00e1rum, hratt og vel, til a\u00f0 fyrirbyggja s\u00fdkingu. \u00cd flestum tilfellum eiga tr\u00e9 tilt\u00f6lulega l\u00e9tt me\u00f0 a\u00f0 loka sm\u00e6rri s\u00e1rum sem myndast \u00e1 greinum, t.d. vi\u00f0 faglegar trj\u00e1klippingar sem framkv\u00e6mdar eru m.t.t. l\u00edfr\u00e6\u00f0ilegra eiginleika vi\u00f0komandi trj\u00e1tegundar. Hins vegar geta tr\u00e9 ekki loka\u00f0 fyrir s\u00e1r sem gengur l\u00e1r\u00e9tt yfir stofn, sl\u00edk s\u00e1r e\u00f0a skemmdir munu fyrr e\u00f0a s\u00ed\u00f0ar s\u00fdkjast og mynda rot \u00ed vefjum tr\u00e9sins. Eftir kollunina reynir tr\u00e9\u00f0 a\u00f0 mynda n\u00fdjan topp, \u00ed sta\u00f0 \u00feess sem fjarl\u00e6g\u00f0ur var. Algengt er a\u00f0 aspir myndi marga toppa, s\u00e9rstaklega me\u00f0fram s\u00e1rinu. Einnig er algengt a\u00f0 aspir myndi miki\u00f0 af r\u00f3tarskotum og greinav\u00f6xtur breytist, ver\u00f0i \u00fe\u00e9ttur og \u00f3e\u00f0lilega l\u00f3\u00f0r\u00e9ttur. Kollun er \u00fev\u00ed aldrei lausn \u00e1 vanda, \u00ed besta falli er h\u00fan frestun en yfirleitt veldur h\u00fan meiri vandr\u00e6\u00f0um til lengri t\u00edma liti\u00f0.<\/p>\n<p>Svo k\u00f6llu\u00f0 \u201cToppun\u201d e\u00f0a \u201cSt\u00fdfing\u201d er mun faglegri a\u00f0ger\u00f0 og miki\u00f0 notu\u00f0 v\u00ed\u00f0a erlendis til a\u00f0 st\u00fdra vaxtarh\u00e6\u00f0 trj\u00e1a. \u00cd \u00feessari vaxtarst\u00fdringu er klippt framan af grein \/ \u00e1rssprota \u00feegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 \u00e1kve\u00f0a endanlega lengd \/ h\u00e6\u00f0 hennar. (Athugi\u00f0 a\u00f0 ekki er klippt e\u00f0a saga\u00f0 \u00ed stofn eins og \u00ed kollun).\u00a0 Klippingunni er fylgt eftir \u00e1rlega e\u00f0a oftar og \u00ed hvert skipti er klippt \u00e1 sama sta\u00f0. \u00deetta veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 tr\u00e9\u00f0 myndar miki\u00f0 af hli\u00f0argreinum og ver\u00f0ur mj\u00f6g \u00fe\u00e9tt. A\u00f0fer\u00f0in hentar alls ekki \u00f6llum trj\u00e1tegundum en hefur virka\u00f0 vel \u00e1 \u00fdmsar grenitegundir sem og lerki og \u00f6sp en kallar \u00e1 miki\u00f0 og n\u00e1kv\u00e6mt vi\u00f0hald.<\/p>\n<p>Standi menn frammi fyrir vandr\u00e6\u00f0um vegna h\u00e1vaxta trj\u00e1gr\u00f3\u00f0urs getur veri\u00f0 mj\u00f6g gagnlegt a\u00f0 leita \u00e1lits fagmanna, t.d. hj\u00e1 f\u00e9lagi Skr\u00fa\u00f0gar\u00f0yrkjumeistara, var\u00f0andi heppilegar a\u00f0ger\u00f0ir. Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 muna a\u00f0 reglur um trj\u00e1fellingar geta veri\u00f0 breytilegar \u00e1 milli sveitarf\u00e9laga. \u00cd flestum sveitarf\u00e9l\u00f6gum ber m\u00f6nnum skylda til a\u00f0 s\u00e6kja um leyfi til a\u00f0 fella tr\u00e9 sem eru h\u00e6rri en \u00e1tta metrar e\u00f0a eldri en 60 \u00e1ra. Nau\u00f0synlegt er a\u00f0 kynna s\u00e9r reglur vi\u00f0komandi sveitarf\u00e9lags og s\u00e6kja um tilskilin leyfi \u00e1\u00f0ur en hafist er handa.<\/p>\n<p>Munum einnig a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem tekur n\u00e1tt\u00faruna m\u00f6rg \u00e1r a\u00f0 byggja upp, getum vi\u00f0 ey\u00f0ilagt \u00e1 nokkrum m\u00edn\u00fatum me\u00f0 illa \u00edgrundu\u00f0um og \u00f3faglegum vinnubr\u00f6g\u00f0um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u00f0 \u00cdslendingar h\u00f6fum til margra \u00e1ra haft nokkra minnim\u00e1ttarkennd var\u00f0andi h\u00e6\u00f0 trj\u00e1gr\u00f3\u00f0urs, \u00fe.e. tr\u00e9 \u00feykja frekar l\u00e1gvaxin \u00e1 \u00cdslandi, s\u00e9rstaklega \u00ed erlendum samanbur\u00f0i. Einnig hefur tegundaval veri\u00f0 fremur f\u00e1breytt og almennt tali\u00f0 a\u00f0 a\u00f0eins h\u00f6r\u00f0ustu jaxlarnir \u00e6ttu m\u00f6guleika \u00e1 a\u00f0 draga fram l\u00edfi\u00f0 vi\u00f0 svo erfi\u00f0ar ve\u00f0urfarslegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur sem h\u00e9r r\u00edkja. Innfluttar trj\u00e1tegundir fr\u00e1 nor\u00f0urhjara [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[24],"tags":[31],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=543"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":546,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions\/546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/horticum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}